راه آهن بافق - مشهد

اهداف طرح وآثارآن درحمل ونقل بین المللی

هزینه ومدت زمان اجرای طرح وویژگیهای مهم آن

جداول مقایسه ای اختلاف مسافت شبکه داخلی وکشورهای آسیای میانه

جدول میزان صادرات وواردات باکشورهای آسیای میانه

مشخصات فنی طرح

نقشه شبکه موقعیت طرح

تصاویر

اهداف طرح وآثارآن درحمل ونقل بین المللی 

    برقراري ارتباط نزديک تر بين کشورهاي آسياي ميانه و خليج فارس از مسير سرخس – مشهد و بافق – بندرعباس با کاهش 800 کيلومتر طول مسير و تقليل زمان سير قطارها و هزینه حمل و نقل کالاهاي ترانزيت و جذب هر چه بيشتر بارهاي بين المللي به سمت اين محور و افزايش سهم ترانزيت و درآمد ارزي کشور از حمل و نقل بين المللي کالا .

     برقراري ارتباط بين مراکز توليد و معادن غني و بزرگ سنگ آهن چادرملو ، ذغال پرواده
 ( طبس ) ، سنگ آهن سنگان و سه چاهون با کارخانجات توليد فولاد اصفهان و بندرعباس و خراسان و امکان بهره گيري بهتر از ذخاير زير زميني فوق به لحاظ کاهش هزينه حمل و نقل که پيش بيني مي شود جمعاً حدود 10 ميليون تن در سال از اين معادن مواد خام به کارخانجات توليد فولاد حمل شود .

     امکان ارتباط ريلي مستقيم و کوتاهتر بين استان هاي هرمزگان ، کرمان ، يزد و تا حدودي اصفهان به استان زيارتي خراسان به منظور جابجايي بارهاي داخلي استان ها و به ويژه مسافرين با اهداف زيارتي و سياحتي و تجاري به ميزان 1 تا 2 ميليون نفر در سال .

            جايگاه جغرافيايي جمهوري اسلامي ايران در منطقه خاورميانه و وجود دو آبراه بين المللي خليج فارس و درياي عمان درجنوب و درياي مازندران در شمال کشورمان که امکان دسترسي کوتاه تر و سريع تر را درانجام مبادلات صنعتي و تجاري و ترانزيت بار و مسافرين بين کشورهاي واقع درحاشيه درياي مازندران و بازارهاي بين المللي از جمله کشورهاي ساحلي خليج فارس فراهم ساخته است . از نظر جغرافياي سياسي و منطقه اي ( ژئو پوليتيکي ) موقعيت خاص و استثنائي درعرصه راههاي زميني بويژه راه آهن در بخش مبادلات صنعتي و تجاري و ترانزيتي بوجود آورده است .

   ميزان عملکرد ترانزيتي کل کشور در سال 1381  مقدار8/4 ميليون تن ( 5/3) ميليون تن کالاي حمل شده به اضافه 3/1  ميليون تن سو آپ ) بوده است و نقش موثر بندرعباس با حدود  45٪ و سرحس با حدود 20٪ بار ترانزيتي غير ( سوآپ ) که در دو سر اين مسير ( بافق – مشهد )واقع شده اند اهميت اين مسير را مشخص مي کند  . بر اين اساس جذب يک ميليون تن بار ترانزيت در سال اول بهره برداري و بين سه تا پنج ميليون تن در سال هاي بعدي قابل پيش بيني مي باشد .

( لازم به ذکر است کريدور سرخس – بندرعباس با  76 ٪  از کل ترانزيت ريلي فعال ترين کريدور ريلي کشور در سال  1382 بوده است ) .

1- حمل بارهاي صنايع و کارخانجات عمده

         فعاليت هاي اصلي اهالي استان هاي خراسان رضوي و جنوبي ( با مساحتي حدود 19٪  از مساحت کل کشور و جمعيتي معادل 5/6 ميليون نفر ) و شهرهاي مسير اين پروژه ، کشاورزي  است لذا صنايع مهم اين منطقه بطور عمده صنايع تبديلي و تکميلي ، مواد غذايي و بافندگي است و علاوه بر آنها صنايع سيمان و تهيه مصالح ساختماني و سراميک نيز وجود دارد که در درجه دوم اهميت قرار مي گيرد . در سال شروع بهره برداري از راه آهن بافق – مشهد ( 1384 ) ، حدود 10 ميليون تن بار حمل مي شود ، که با توجه به فاصله حمل از مبداء تا مقصد 2/4 ميليارد تن – کيلومتر برآورد شده است .

   بخشي از اين بار از معادن سنگان ، پرواده و سه چاهون به مقاصد ذوب آهن نيشابور ، اصفهان ، بندرعباس و بقيه شامل بارهاي داخلي و همچنين بار ترانزيتي است که از بندرعباس به سرخس و بالعکس حمل مي شود .

   لازم به ذکر است ميزان کالاي حمل شده از استان خراسان به ساير استان هاي کشور از
 5/9 ميليون تن در سال 1379 به 48/15 ميليون تن در سال 1382 افزايش يافته است که
 با احداث و بهره برداي از مسير مذکور مي توان بخش قابل توجهي از بارهاي مذکور
 ( حدود 20٪ ) را نيز در سيستم حمل و نقل ريلي جذب و جابجا نمود .

2- جابجايي مسافر

    از آنجائيکه شهر مقدس مشهد مرکزي زيارتي و توريستي مي باشد و مسافرين ( زوار ) از
استان هاي جنوبي کشور مانند يزد و کرمان و هرمزگان با احداث اين خط براي زيارت و
 امور تجاري جذب راه آهن خواهند شد پيش بيني مي شود حد اقل 5/1 ميليون نفر در سال ( ميزان جذب مسافر در راه آهن معادل 10٪ مسافر داخل استان و 20٪ مجموع مسافرين استان هاي جنوب کشور ) از راه آهن بافق – مشهد استفاده نمايند که نفر کيلومتر آن در مرحله اول برابر 5/1 ميليارد نفرکيلومتر و در مرحله نهايي 5/2 ميليارد نفر کيلومتر خواهد بود .

 هزینه ومدت زمان اجرای طرح وویژگیهای مهم آن

      عمليات اجرايي مسير اصلي اين طرح عظيم عملاً به صورت موثر از سال  1380  آغاز و
 در پايان سال 1383 ( طي کمتر از چهار سال ) آماده بهره برداري شده است .

   کل هزينه هاي طرح درموافقت نامه 4000 ميليارد ريال پيش بيني شده که با توجه به
 بهره برداري از مسير اصلي طرح در انتهاي سال 1383 ، براي تکميل سيستم هاي علائم الکتريکي در برخي ايستگاههاي مسير و تکميل انشعابات معادن الباقي اعتبارات طرح به مبلغ حدود1000 ميليارد ريال نيز در سال 1384 پيش بيني شده که در نيمه اول سال به اتمام خواهد رسيد .

ويژگي هاي مهم اجراي طرح به شرح زير مي باشد :

- تاکيد سازمان هاي بين المللي و منطقه اي نظير UIC – اسکاپ – اکو بر اهميت آن .

- سرعت اجراي طرح در تاريخ عمليات اجرايي ايران بي نظير و در سطح جهان نيز به گواهي مجامع بين المللي کم نظير است .

- کليه عمليات طراحي و ساخت توسط مشاوران و پيمانکاران داخلي انجام شده است .

     کاهش فاصله و زمان حمل و نقل ترانزيت ( ترانزيت تايم ) درمسير سرخس – بندر عباس از 2431 کيلومتر به 1617 کيلومتر و مدت ترانزيت از 6 روز به 4 روز .

   کاهش هزينه هاي حمل :  کاهش 800 کيلومتر از طول مسير موجب کاهش هزينه حمل به ميزان 15 تا 20 درصد خواهد بود که اين کاهش زمان و هزينه درنهايت افزايش تناژ و رشد درآمد ارزي را به دنبال خواهد داشت .

   با توجه به مراتب فوق افزايش هاي زير در فاز اول براي حمل و نقل هاي ترانزيتي قابل پيش بيني مي باشد .

- حدود 30 درصد رشد در ميزان حمل پنبه ( متوسط حمل فعلي در سال 350 هزار تن )

- حدود50 درصد رشد در میزان حمل موادسوختی (متوسط حمل فعلی درسال 450هزارتن )

- حدود 20 درصد رشد در ميزان حمل کانتينري ( متوسط حمل فعلي در سال  3500  TEU  )

- حدود 20 درصد رشد در ميزان حمل ساير کالاها ( متوسط حمل فعلي در سال 150 هزار تن)

علاوه بر موارد فوق ، اين طرح به لحاظ شاخه ارتباطي از تربت حيدريه به سنگان در مرز افغانستان درادامه تا هرات درخاک افغانستان ، اولين خط آهني خواهد بود که درخاک افغانستان احداث مي شود و امکان ارتباط مستقيم ريلي آن کشور با جمهوري اسلامي ايران و همچنين ارتباط ريلي با ساير کشورها را از طريق شبکه ريلي کشورمان فراهم مي آورد  .

جداول مقایسه ای اختلاف مسافت شبکه داخلی وکشورهای آسیای میانه

 جدول مقايسه اختلاف مساحت برخي مبادي و مقاصد بار از جنوب کشور به مشهد( در مسير جديد و قديم )

مبداء

مقصد

مسير جديد

مسير قديم

کاهش KM

اصفهان

مشهد

1249

1474

225

يزد

مشهد

1004

1582

578

کرمان

مشهد

1123

1935

812

بندرعباس

مشهد

1500

2312

812

سيرجان

مشهد

1141

1953

812

جدول بار معادن مسير

رديف

نوع بار

مبداء

مقصد

حجم قابل استحصال

ميليون تن

ميزان بار سالانه

ميليون تن

مسافت

کيلومتر

تن کیلومتر

ميليارد

1

سنگ آهن

سنگان

ذوب آهن خراسان

540

4/3

350

9/1

2

ذغال سنگ

پرواده طبس

اصفهان

525

2

810

62/1

3

ذغال سنگ

پرواده طبس

بندر عباس
 ( صادرات )

525

1

1000

1

4

ذغال سنگ

مزينو

بندرعباس
 ( صادرات )

600

1 تا 3

1000

1 تا 3

5

سنگ آهن

سه چاهون

اصفهان

--

3/0

70

02/0

مسير جديد الاحداث بافق – مشهد نزديک ترين مسير دسترسي کشورهاي ازبکستان ، ترکمنستان ، قزاقستان ، قرقيزستان ، تاجيکستان به آبهاي آزاد مي باشد که نسبت به مسير قبلي 800 کيلومتر نزديک شده است .

   کاهش فاصله 800 کيلومتري در اين مسير از منظر اقتصاد حمل و نقل و صرفه جويي ايجاد شده در هزينه و زمان ، زمينه ساز جذب بار و مسافر بيشتر خواهد شد .

فاصله مراکز کشورهاي آسياي ميانه و روسيه به آبهاي آزاد از مسير جديد

مبداء

فاصله تا بندر عباس ( کيلومتر )

آستانه

4478

آلماتي

3784

دوشنبه

2898

تاشکند

2794

عشق آباد

2010

بيشکک

3501

جدول میزان صادرات وواردات باکشورهای آسیای میانه

       با توجه به ميزان صادرات و واردات حدود 48/5 ميليون تن کالا بين جمهوري اسلامي ايران و کشورهاي CIS  در سال 1381 مي توان سهمي نيز از اين جهت براي مسير مورد بحث درنظرگرفت . 

صادرات و واردات به مقاصد مختلف از مبداء کشورهاي CIS در سال 1381

کشور

وزن صادرات

( هزار تن )

وزن واردات

( هزار تن )

ترکمنستان

258

48

ازبکستان

69

178

تاجيکستان

63

9

قزاقستان

42

1322

قرقيزستان

15

57

جمع کل

447

614/1

مشخصات فنی طرح

 تعداد ايستگاههاي مسير36 ايستگاه با زيربناي 21700  متر مربع مي باشد شامل :

ايستگاههاي مهم مسافري و تشکيلاتي : -------------  تربت حيدريه – طبس

ايستگاه طبس : زيربنا  7530  متر مربع ، سکو سازي  6000  متر مربع ، محوطه 000/330  متر مربع

ايستگاه تربت حيدريه : زيربنا 7010 متر مربع ، سکو سازي 6000  متر مربع ، محوطه  000/890  متر مربع

ايستگاههاي مهم باري ------------  ---------- سنگان – پرواده – چادرملو – سه چاهون

نوع مسير يک خطه و حد اقل شعاع قوس مسطح ---------------- ----------  700 متر

حد اکثر شيب و فراز -------------------------------------------  15 در هزار

حد اکثر سرعت قطار مسافري ----------------------------- 160 کيلومتر در ساعت !

حد اکثر سرعت قطارباري------------------------------- --120 کيلومتر در ساعت

بار محوري : ----------------------------------------- --------- -  25 تن

نوع ريل و مقدار مصرفي : -----------------  ------------60- UIC 000/120  تن

نوع سوزن دو راهه و مقدار مصرفي : -------------- ----------60- UIC 400 دستگاه

پابند و مقدار مصرفي :--------------------------- تيپ پاندرول و وسلو 7 ميليون دست

نوع تراورس :-------------------------  بتني پيش تنيده مونو بلوک 000/700/1 عدد

بالاست :  000/000/3  متر مکعب سنگ شکسته آذرين با دانه بندي 60- 20  ميليمتري        

خاکبرداري : ----------------------------------------000/000/48 متر مکعب

خاک ريزي : ----------------------------------------000/000/44 متر مکعب

ابنيه فني : ------------------------------------------000/400/1 متر مکعب 

طول تونل ها :  5800  متر و گالري ها ( تونل مصنوعي ) :  3700  متر

تعداد کل پل ها :  3814  دهانه شامل 3791  دهانه پل تيپ و 23 دهانه پل بزرگ

طول مسیراصلی : قریب به  800 کیلومتر خط اصلی و 200 کیلومتر خطوط انشعابی که جمعا 1000 کیلومتر به بهره برداری می رسد.

منبع : www.rahiran.ir

تصاویر