تا کنون گمان می رفت که باران اسیدی مسئله ای منطقه ای بوده و بیشتر گریبانگیر کشورهای صنعتی نیمکره شمالی است . چون در بخشهایی از اروپا و آمریکای شمالی ، بارانهای اسیدی بر پنج تا ده میلیون هکتار از سرزمینهای این دو قاره ، اثر منفی گذارده بود ، ولی بررسی های انجام شده نشان داد که مسئله بارانهای اسیدی یک مشکل فرامرزی است . در همین رابطه در سال 1982 به دنبال فعالیت های مسئولان طرح همکاری برای تعیین و برآورد انتقال دوربرد و فرامرزی آلودگی در اروپا ، قرارداد میان دولتهای کانادا و آمریکا در زمینه آلودگی فرامرزی در هوا را به امضاء رسانیده است .

در ضمن باید یادآورشد که شدید ترین باران های اسیدی در جنوب شرق کانادا ، شمال شرق ایالات متحده آمریکا و غرب اروپا، نازل می شود . بدین ترتیب مشخص می شود که آلودگی های ناشی از صنایع سنگین کشورهای صنعتی جهان ، موجبات بارانهای اسیدی را فراهم می سازد .

میزان آلودگی

بررسی ها نشان می دهد که انسان با افزودن سالانه 75 تا 100 میلیون تن از سولفورها ، سوختن 60 درصد زغال سنگ ، 30 درصد فرآورده های نفتی و 10 درصد فرآورده های صنعتی ، احتراق سوختهای آلی و تولید 20 میلیون تن نیتروژن در سال  موجبات آلودگی هوا را فراهم می سازد .

باران اسیدی در شهرها

معمولا در شهرها به دلیل مه دودهای شیمیایی و تمرکز مواد آلاینده ، بارشها عمدتا اسیدی هستند . همچنین وجود مه دود در قسمت های آلوده شهر ، میزان رطوبت اسیدی هوا را افزایش می دهد . این رطوبت اسیدی هنگام وارد شدن به دستگاه تنفسی انسانها می تواند مشکلات جدی به وجود آورد . بر این اساس در مورد باران اسیدی در شهرها باید به دو نکته توجه کنیم : اولا هر اندازه از اطراف شهر به مرکز شهر نزدیکتر شویم ، بارشهای اسیدی شدید تر می شود . ثانیا به دلیل افزایش آلودگی هوا از سال 1955 تا 1975 میزان اسیدیته بارندگی ها افزایش یافته است . چنین بارشهای اسیدی بر فرسایش ساختمان ها و سازه های شهری تاثیر گذاشته و آثار زیست محیطی دارد . به عنوان مثال ، آلومینیوم خاک به توسط بارانهای اسیدی آبشویی یافته و به دریاچه ها و یا رودخانه ها انتقال می یابد . که خود یک خطرجدی برای آبزیان است . جنگل ها بر اثر بارانهای اسیدی می سوزند و تخریب می شوند . اگر رواناب بارانهای اسیدی به مخازن ذخیره آب شهرها وارد شوند اثرات جدی بر سلامت انسانها دارند .

آیا می توان اثرات بارانهای اسیدی را خنثی کرد ؟

در این رابطه تا کنون دو راه حل پیشنهاد شده است : یکی افزودن مقداری آهک به دریاچه ها ، رودها ، جویبارها و یا مناطق مستعد به آلودگی . و دیگری ممانعت از تولید عوامل آلوده ساز محیط  در همان نخستین گامها . نتایج به دست آمده نشان می دهد ، اگر چه راه حل اول عملی بوده و کشور سوئد با صرف هزینه ای حدود 15 میلیو دلار در سال 1982 آن را در بیش از 1500 دریاچه اجرا کرد و تا حدودی نتیجه گرفت ، ولی راه حل دوم راه حلی اساسی تر خواهد بود .

منابع :

•1.       جغرافیای آبها ، دکتر سعد اله ولایتی ، انتشارات جهاد دانشگاهی مشهد ، سال 1383

•2.       مبانی میکروکلیماتولوژی ، دکتر ابوالفضل عشقی و دکتر هادی قنبرزاده ، انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی مشهد با همکاری انتشارات سخن گستر ، سال 1382