عنوان مقاله	مباني شناختي مقوله جنس در زبان فارسي
نشریه	نشريه دانشکده ادبيات و علوم انساني(كرمان) بهار 1384
نویسنده	علي نژاد بتول
حجم فایل	192 کیلو بایت
دریافت مقاله

 جنس دستوري ، رويكردي شناختي، فرضيه ساپير-وورف، طبقه بندي، نمونه اصلي، نشانداري صوري و معنايي، تعابير استعاري، تصورات استعاري.

 مقوله جنس دستوري, سالها بعنوان يك مقوله صرفا دستـوري و قراردادي كه معناي خاصي را منتقل نمي كند در نظر گرفته مي شد؛ ولي امروزه نحوه ارائه آن در زبان ,به يك مساله اجتماعي، سياسي و فرهنگي تبديل شده است. اين  مقاله, با اتّخاذ رويكردي شناختي - تاريخي قصد دارد  نحوه بيان ديدگاه هاي  ارزشي را درقالب اين مقوله در زبان فارسي بررسي نمايد. نتيجه اين بررسي,حاكي از آن است كه مقوله جنس از سطح نحو زبان فارسي حذف شده است ولي ازآنجايي كه جنسيّت گرايي داراي ريشه هاي شناختي است و در اذهان مردم وجود دارد؛ مقوله جنس  تا حدّي درواژگان و اصطلاحات و در حد وسيعي درسطح گفتمان فارسي زبانان تجلّي يافته و جنبه تعاملي پيدا كرده است. از ديدگاه شناختي حذف مقوله جنس از جهان بيني زباني(حتي در سطح نحو) نه تنها  امكان تغيير مفاهيم ديگر ذهني را فراهم مي كند؛ بلكه چگونگي درك ما را در مورد جهان نيز متاثّر و انعطاف پذير مي سازد و امكان تغيير در نحوه استدلال و دانش ما را در مورد جهان هستي بدنبال خواهد داشت. به هر تقدير، تغيير پايگاه مقوله جنس و تعاملي شدن آن, نشان مي دهد كه زبان مي تواند امكان بيان نقش منطقي دو جنس را فارغ از ديدگاههاي ارزشي در اختيارسخنگويانش قراردهد ولااقل خود مانعي بر سرراه اصلاحات فرهنگي نباشد،كاري­كه زبان فارسي معاصر قادربه انجام­آن است.