عنوان مقاله	بازتاب چند باور مهري در سروده هاي خاقاني
نشریه	نشريه دانشکده ادبيات و علوم انساني(كرمان) بهار 1385
نویسنده	مدرسي فاطمه
حجم فایل	180 کیلو بایت
دریافت مقاله

 مهر، شير، گاو، صليب، جم، فريدون

 آيين مهري يكي از آيين هايي است كه در ايران باستان مدت هاي مديدي رواج داشت. بعد از انتشار آيين زردشتي، خداي مهر كه در آيين مهري يك خدا خورشيد محسوب مي شد، مبدل به ايزدمهر شد و مهريشت بدان اختصاص داده شد. مهر غير از خوشيد است. اين نكته از خود اوستا برمي آيد، ولي از ديرزمان به سبب ارتباط نزديكي كه مهر با خورشيد دارد، اين دو با هم مشتبه شده اند. در ادبيات پهلوي و پارسي هم مهر به معني خورشيد به كار رفته است. خورشيد مذهب اقوام كهن بوده، خورشيد در ايران از دورانهاي قديم، مورد پرستش قرار گرفته است. بعد از آن كه ايرانيان دين اسلام با پذيرفتند،‌ اين آيين منسوخ گشت ولي اصطلاحات آن در ادبيات و فلسفه و عرفان بازتاب يافت. شاعران ايراني از جمله خاقاني از اين اصطاحات به عنوان عناصر سازنده خيال سود جستند. خاقاني ضمن آن كه با بهره گيري از تلميحات ديني و الهام گرفتن از قرآن كرمي بسيار پرشور به ستايش پيامبر (ص) مي پردازد، در تصويرسازي و مضمون پردازي شاعرانه خود از فرهنگ و آيين هاي ديگر چون دين مسيح و آيين مهري نيز استفاده كند. او در شروان نزديك ارمنستان مي زيست كه خود آنجا مدتها مركز آيين مهري بود. از اين بر اين آيين و اصطلاحات آن اشراف كامل داشت. حضور چشمگير عناصر اساطيري حماسي آيين مهري، چون تقديس خورشيد و فره مند و سرخ پوش دانستن خورشيد و غسل كردن خورشيد، حمله بردن خورشيد به گاو فلك و ارتباط شير با خورشيد، شاهد اين مدعاست. خاقاني اضافه بر اين مطلب از شاهدان و بزرگان مهري ياد مي كند. اين مطالبي است كه در اين پژوهش مورد بررسي و مداقه قرار مي گيرد.