سطح بندي شبكه جاده هاي كشور

ريحانه شاهمرادي لطف اباد    

شبكه راه هاي كشور به عنوان شبكه اصلي پوشش دهنده فضاي كشور در تغذيه به سطوح پائين مراكز زيست وفعاليت نقش ويژهاي و در حمل ونقل مسافروكالا نقش غالبي دارند درسطح بندي شبكه راههاي كشور جهت طراحي فضايي به جاي معيارها و مشخصات فني خصوصيات شبكه ها در تامين و تحرك فضايي توسعه مد نظر قرار گرفته است.وبا توجه به اين معيارها كليه راههاي كشوربه سه سطح به شرح زير تقسيم شده است:

سطح يك:

شبكه هاي اصلي با نقش فعال در توسعه حمل و نقل كه جابجاييسريع كالا و مسافر را ممكن مي سازند اين شبكه ها از انجا كه پيوند دهنده مراكز اصلي توسعه كشور هستند در مناطقي گسترش خواهند يافت كه از توان توسعه كافي برخوردار باشند فضاي اطراف اين شبكه ها غالبا در طول مسير سازمان يافته مي باشد.اين شبكه ها درواقع ارتباط نقاط ورودي وخروجي اصلي پيوند مراكز عمده صنعتي ومعدني و بنادركشوررا برقرار مي سازند.همچنين پيوند اصلي مراكز استانها به يكديگر و تهران ازاين طريق فراهم مي گردد.اين شبكه ها به تدريج برانتخاب ازاد راه هاهستند(ازاد راه تهران كرج و سپس كرج قزوين)ودر واقع به صورت ازاد راهها-راههاي اصلي ويا تلفيقي ازانها عينيت خواهند يافت

سطح دو:

شبكه راههايي كه نقش مؤثردرارتباط ميان مناطق ويا ارتباط مراكز اصلي زيست و فعاليت به عهده دارند.اين سطح از شبكه ها با هدف كاهش مركزيت تهران و به ويژه گسترده شبكه ها وتامين ارتباطات افقي درسطح كشور پيش بيني گرديده است و امكان پيوند ديگر مراكز استانها با شبكه اصلي را امكان پذير مي سازد.اين شبكه هاجاده هاي ارتباطي مراكز صنعتي و معدني و بنادر و نقاط ورودي وخروجي كم اهميت تررا تشكيل داده ودرمواردي كه توان سرمايه گذاري-بعد فاصله-شرايط محيطي احداث شبكه هاي سطح يك را بامحدوديت مواجه مي سازند جايگزين ان مي گردند.به طور نسبي از توان تامين سرعت كافي برخوردارند و مشخصات فني انها غالبا مطابق با جاده هاي اصل  خواهد بود                                                                                                    

سطح سه:

شبكه راههايي كه نقش ميان منطقه اي ضعيف ولي درون منطقه اي و حاشيه اي فعال دارند.اين شبكه ها اكثرا ازشبكه هاي سطح يك و دومنشعب مي گردند و عملكرد اصلي انهابرطرف ساختن ضعف پيوند شهرها و نواحي دورافتاده ومحروم نيز تامين ارتباط با ان دسته از مبادي ورودي وخروجي است كه به نسبت ازاهميت كمتري برخوردارند.اين شبكه ها همچنين اتصال مراكز كشاورزي ويا مراكز صنعتي ومعدني كه وسعت توسعه انها محدود است را عملي مي سازند به طوري كه در طول مسير انها فضاهاي پراكنده و محدود توسعه قرار خواهند داشت اين شبكه ها صاحب مشخصات جاده هاي اصلي و يافرعي درجه بك خواهد بود.                                                                                                                                                                            

فضاي جغرافيايي ايران و توسعه راه هاي كشور:

با توجه به مطالعات و بررسي هاي انجام يافته قسمتي ازمحروميت هاي بعضي از شهرها ونواحي كشور به ويژه روستاها ناشي از عدم برخورداري انها ازامكانات دسترسي مناسب است.                                                                                               

لذا توسعه شبكه ارتباطي مي تواند وبايد دررفع محروميت و انزواي اين ودرجهت بارور ساختن امكانات بالقوه و توسعه متعادل مناطق صورت پذيرد از جمله:                         

1-احداث شبكه هاي اصلي و نواحي شرقي وجنوب شرقي و بعضي مناطق جنوب و غرب كشور.                                                                                                                                                                                     

2-احداث شبكه هاي اصلي پشتوانه شبكه هاي حاشيه هاي جنوب وجنوبغرب مورد نظر است                                                                                                                                                                                                                     راستارتباط ازم بين مراكز عمده كشاورزي صنعتي و معدني و بنادركشور ونيز مراكزي كه با برخورداري از پشتيباني شبكه ارتباطي امكان بهره برداري از در اين قابليت انها                    

3-ساخت اداري-سياسي و عملكرد اقتصادي-اجتماعي كشور باعث گرديده است تااين  اواخر شبكه هاي ارتباطي به صورتي متمركز و غير متعادل به چند شهربزرگ اصولا به تهران ختم شده و يا ازان منشعب گردند.توزيع متعادل اين شبكه هادرسطح ملي و تغيير ساخت متمركز شبكه كه در پاره اي موارد از كيفيت وتوان عملكرد شبكه هانيز مي كاهد.به ناچار با تصحيح مسيرهايي كه به صورت غير ضوري متمركز گرديده اند  يا تنظيم شبكه هاي مناب با نياز و عملكرد مراكز جمعيتي تحقق يك زير بناي گسترده خدماتي در توسعه ممكن شود                                                                                                               

اين هدف از طريق احداث شبكه هاي مداري و احداث شبكه سراسري شرقي-غربي قابل دست يابي است                                                      

4-گستردگي كشور تعداد پراكندگي مكان ها ومراكز صنعتي به خصوص روستاهادر عرضه سرزمين و شرايط متنوع طبيعي و جغرافيايي قطبي شدن توسعه كشور شكل گيري بعضي مناطق دور افتاده و حاشيه اي را موجب شده است.ويژگي عمده اين مناطق عدم برخورداري از شبكه هاي ارتباطي منظم و مناسب جهت پيوند با ساير مناطق كشور است.